Surowcem zielarskim, ale głównie lekiem, mogą być nasiona trzech gatunków zaliczanych do rodzaju Plantago, z rodziny babkowatych Plantaginaceae: babki płesznik Plantago psyllium L., babki piaskowej Plantago arenaria i babki jajowatej Plantago ovata Forsk. Dojrzałe nasiona mieszczą się w suchych owocach (torebkach). W jednym owocu znajdują się zwykle 2 nasiona. Mają eliptyczne kształty, na końcach wydłużone, barwę jasno- do ciemnobrązowej i gładką, lśniącą powierzchnię. Wielkość w granicach 2,8-3,5 mm długości, około 1,0 mm szerokości, 0,4-0,6 mm grubości. Masa tysiąca nasion to 1,34-1,45 g (FP III, Formanowiczowa, Kozłowski). Babka piaskowa i babka płesznik są roślinami jednorocznymi, łatwymi w uprawie w naszych warunkach klimatyczno- glebowych. Babka jajowata jest byliną rosnącą w klimacie ciepłym, uprawiana jest w Europie Pd., Afryce i Azji. Zwykle stamtąd jej nasiona importowane są do Polski. Nasiona babki zawierają w powłoce nasiennej substancje, które w obecności wodnych roztworów mają zdolność wytwarzania znacznych ilości śluzu.

Dzięki temu stosowane są jako lek osłaniający, powlekający, a zwłaszcza działający przeczyszczająco. Ciągle jego skuteczność jest w fitoterapii mało doceniana. Stosowanie odpowiednich ilości nasion babki płesznika pomaga w przypadkach obstrukcji różnego pochodzenia. Dolegliwości te występują u osób starszych, np. w schorzeniach wątroby, trzustki, w chorobie Parkinsona, także u dzieci, np. na tle nerwicowym. Zastosowanie nasion babki płesznika likwiduje te dolegliwości na drodze mechanicznej. Odpowiednio dobrane ilości leku (od 1 łyżeczki do łyżki stołowej), podane kilka razy dziennie same lub z pożywieniem (np. twarogiem) i popijane zwiększoną ilością płynów, powodują w przewodzie pokarmowym (zwłaszcza w jelitach) kilkunastokrotne zwiększanie się objętości śluzu i upłynnianie mas kałowych, umożliwiając ich łatwe wydalanie. Powstający śluz, odciągając wodę, uniemożliwia jej resorpcję w jelitach, a łupiny nasienne pobudzają perystaltykę jelit. Stosowanie w tych celach nasion babki płesznika nie daje efektu przyzwyczajenia, gdyż działa wyłącznie mechanicznie i jest całkowicie nieszkodliwe dla organizmu, przynosząc ulgę choremu. Może dodatkowo korzystnie wpływać osłaniająco na przewód pokarmowy w chorobie wrzodowej. W surowcu stwierdzono obecność około 20% śluzu, fitosteroli, oleju oraz irydoidowego związku - aukubiny, o działaniu przeciwzapalnym. W skład śluzu wchodzą cukry: arabinoza, ksyloza, ramnoza, galaktoza, kwasy uronowe. To prosty i skuteczny lek polecany bez obaw o niekorzystne działanie uboczne.

Magazyn \"Panacea\" 20.05.10