Organizm człowieka nie może funkcjonować bez witamin. Są one niezbędne w całym procesie przemian metabolicznych, wchodzą w skład enzymów i koenzymów, są katalizatorami wielu reakcji biochemicznych, zachodzących w naszym organizmie. Na każdym etapie procesu metabolicznego potrzebna jest inna witamina. Oznacza to, że przyjmowanie tylko jednej wzmacnia działanie określonych enzymów i może spowodować większą szkodę niż nieprzyjmowanie żadnej. Z tego powodu lekarze zalecają przyjmowanie środków zawierających jednocześnie jak najwięcej różnych witamin i mikroelementów. Brak odpowiedniej ilości witamin powoduje powstawanie swoistych zespołów chorobowych, zwanych awitaminozami. Niedobór witamin nie dający objawów awitaminozy również jest bardzo niekorzystny dla zdrowia człowieka. Dlatego zimą, gdy w diecie jest znaczniej mniej świeżych warzyw i owoców, trzeba włączyć do jadłospisu większe niż zwykle ich ilości. Preparaty witaminowe pomagają uzupełnić brakujące mikroelementy i wzmacniają organizm.

Witaminy to związki organiczne, których ludzki organizm nie potrafi sam wytwarzać. Wyjątek stanowi witamina D, powstająca w skórze pod wpływem promieni słonecznych i witamina K, która częściowo jest syntetyzowana przez bakterie żyjące w jelicie grubym. Witaminy dzielimy na dwie grupy: rozpuszczalne w wodzie – C, biotyna i kwas pantotenowy oraz zespół witamin B (B1, B2, B6, B12, kwas foliowy), PP oraz rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E, K. Podział ten ma znaczenie praktyczne, gdyż pokazuje, w jakich produktach spożywczych występują. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – pełnią w organizmie specyficzne funkcje regulacyjne i mają skłonność do kumulowania się, przy czym ich podaż zależy od obecności tłuszczu w pożywieniu i prawidłowego jego wchłaniania. Witaminy rozpuszczalne w wodzie – są ściśle związane z zachodzącymi w tkankach przemianami metabolicznymi i działają jako koenzymy. Nie są gromadzone w organizmie i ich nadmiar wydalany jest z moczem.

Ze względu na charakter witamin, jako substancji regulujących, dzienne zapotrzebowanie na nie jest nieznaczne i waha się od kilku mikrogramów do kilku lub kilkudziesięciu miligramów. Zapotrzebowanie to zależy od wielu czynników wewnątrz- i zewnątrzustrojowych, takich jak: wiek, rodzaj wykonywanej pracy, stan fizjologiczny, sposób żywienia, stan zdrowia, klimat itp. Niedobory witamin powstają z różnych przyczyn. Mogą być spowodowane wadami genetycznymi, które z kolei wywołują zaburzenia biochemiczne. Ten rodzaj niedoborów (pierwotny) bywa dziedziczny. W tym przypadku dostarczenie odpowiedniej ilości danej witaminy tylko z pożywienia jest niemożliwe. Dlatego konieczne jest podawanie witamin w postaci preparatów o dawkach wielokrotnie większych niż wynosi zapotrzebowanie organizmu. Natomiast niedobór wtórny spowodowany jest zbyt małą podażą witamin w diecie lub zaburzeniami trawienia i wchłaniania. Tu decydujące znaczenie ma odpowiednia dieta.

Szkodliwy nadmiar

Również witaminy można przedawkować, a efekty uboczne ich nadmiaru mogą być poważne. Przedawkowanie witaminy A (powyżej 8 mg dziennie) może spowodować uszkodzenie wątroby, utratę włosów, zaburzenia widzenia oraz migreny. Znacz-ny nadmiar witaminy B6 (powyżej 1 g dziennie) wywołuje zanik czucia oraz trudności w poruszaniu się. Przedawkowanie witaminy C (powyżej 10 g dziennie) powoduje biegunkę, bezsenność, prowadzi do powstania kamieni żółciowych. Zbyt duże dawki witaminy D (powyżej 0,5 mg – nie dotyczy witaminy powstającej w organizmie pod wpływem słońca) powoduje nadmierne odkładanie się wapna w organizmie, co zakłóca pracę mięśni, w tym sercowego. Zbyt duże dawki kwasu foliowego (powyżej 15 mg dziennie) wywołują bezsenność i drgawki.

J.B. Magazyn \"Bez recepty\"

Utrata witamin przez stosowanie niektórych lekarstw i substancji

kwas acetylosalicylowy zabiera szczególnie witaminę A, B, C, kwas foliowy, wapń, potas

leki moczopędne wypłukują: magnez, cynk, potas, witaminy z grupy B

leki nasenne obniżają poziom wapnia, zaburzają wchłanianie witamin: A, D, C, kwasu foliowego

antybiotyki niszczą żelazo, wapń, magnez, witaminy: B6, B3 i K

środki przeczyszczające i w nadkwasocie powodują utratę witaminy: A, D, K, E oraz potasu i fosforu

tabletki antykoncepcyjne zmniejszają ilość witamin: B6, B12, kwasu foliowego i witaminy C

alkohol, kofeina, papierosy niszczą witaminy: B, A, cynk, wapń, żelazo, magnez, potas