Przed poznaniem jej budowy chemicznej była nazywana czynnikiem przeciwgnilcowym. Dziś wiemy, że wpływa na wiele procesów zachodzących na poziomie komórki i odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego.

Witamina C znana jest głównie pod nazwą kwasu askorbinowego. W 1928 roku została wyizolowana przez Szent-György z nadnerczy, kapusty i pomarańczy. A 5 lat później Haworth, Hirst i współpracownicy ustalili budowę chemiczną związku.

**Źródła witaminy C**

W świecie zwierzęcym znajduje się bardzo mało witaminy C. Wyjątek stanowią nadnercza, grasica, przysadka mózgowa, ciałko żółte i struktury oka (ciałko rzęskowe, ciecze śródoczne, tęczówka, soczewka oka). Głównym źródłem substancji są świeże oraz właściwie przetworzone owoce i warzywa. Jednak przetwarzanie żywności - jej suszenie, solenie, środki stosowane do konserwowania przetworów warzywnych i owocowych (benzoesan sodu, kwas salicylowy) oraz niektóre leki np. aspiryna, sulfonamidy, pochodne barbiturowe niszczą witaminę C. Podobnie działają promienie ultrafioletowe (stąd jej zawartość spada szybko w mleku butelkowanym wystawionym na światło słoneczne). Dlatego też często istnieje potrzeba suplementacji diety tym związkiem.

**Przeciwko infekcjom**

Witamina C wspomaga odporność organizmu poprzez wpływ na produkcję limfocytów T i B oraz wzrost produkcji interferonu. Zapotrzebowanie na nią wynosi ok. 100 mg na dobę, a w trakcie infekcji wirusowych nawet do 1000 mg. Porównywano częstość przeziębień i czas trwania infekcji w dwóch grupach, jednej w której podawano profilaktycznie witaminę C (2 tabletki na dobę po 500 mg) i drugiej, w której nie stosowano suplementacji (podawano dwie tabletki placebo). Osoby losowo przydzielone do jednej z grup obserwowano przez kolejnych 60 dni. Wyniki wskazują na istotnie mniejszą częstość zachorowań w grupie przyjmującej kwas askorbinowy. Jednocześnie zauważono, że nawet jeśli u pacjentów leczonych witaminą C pojawiły się objawy przeziębienia, trwały one niemal dwukrotnie krócej niż u osób nie leczonych. I tak u osób przyjmujących witaminę C pełno-objawowe przeziębienie z bólem głowy, kichaniem, wyciekiem z nosa, kaszlem, bólem gardła i dreszczami utrzymywało się średnio 1,8 dnia; a u osób nie leczonych 3,1 dnia. Nie jest więc zaskoczeniem, że aż 64% osób w grupie badanej deklarowało lepsze lub zdecydowanie lepsze samopoczucie w trakcie trwania eksperymentu. Dlatego warto pamiętać o tej witaminie w okresie wzmożonego narażenia na infekcje.

**Rola witaminy C:**

- uczestniczy w procesach metabolicznych, jako substancja przenosząca elektrony. - wpływa na wytwarzanie i zachowywanie kolagenu, przyspiesza proces gojenia się ran i zrastania kości. - podnosi odporność na zakażenia, szczególnie w okresach przeciążenia fizycznego. - aktywizuje system immunologiczny. - skraca czas trwania przeziębienia. - ma właściwości bakteriostatyczne, a nawet bakteriobójcze w stosunku do niektórych drobnoustrojów chorobotwórczych. - zapewnia sprawne funkcjonowanie układu krwionośnego i serca. - zapobiega rozwojowi tolerancji na nitraty u osób z uszkodzeniem niedokrwiennym mięśnia serca. - zmniejsza ryzyko powtórnej stenozy po zabiegu przezskórnej angioplastyki wieńcowej. - rozszerza naczynia krwionośne i redukuje ich skurcz w odpowiedzi na czynniki obkurczające u osób z hipercholesterolemią i nadciśnieniem. - zwiększa wchłanianie niehemowego żelaza i uczestniczy w wytwarzaniu krwinek czerwonych. - jako silny reduktor przeciwdziała procesowi utleniania wywołanemu przez wolne rodniki. - hamuje powstawanie w żołądku rakotwórczych nitrozoamin. - oddziałuje korzystnie na wzrok, hamuje rozwój zaćmy. - uczestniczy w produkcji hormonów zwalczających stres, poprawia wydolność fizyczną, umożliwia koncentrację, mocny sen.

lek. med. Agnieszka Szumska-Olczak Magazyn „Farmacja i ja”